KAPİTALİZM NEDİR

Kapitalizm paranla her şeyi satın alabilir misin? Sorusunun yanıtını evet olarak veren bir kavramdır diyebiliriz.

Kapitalizm için literatürdeki bazı tanımlarda “sermayecilik” olarak tek kelime ile açıklandığını görmekteyiz. Başka bir tanım ise “kapitalizm” kelimesini ortaya atan kişinin yani Karl Marx’ın tanımına göre; eğer bir yerde üretim araçlarını kontrolü altına almış, onu tekelleştirmiş bulunan sermaye sahipleri (burjuvazi) ve bu üretimde istihdam edilmek üzere beden gücünü belli bir ücretle işverene arz eden işçiler (proletarya) var ise, orada kapitalizmin özü oluşmuş demektir.[1] Marx’ın Almancada “Sermaye” anlamına gelen “Das Kapital” sözcüklerinden türettiği kapitalizmin ilk örnekleri İlk Çağlarda örnekleri Abbasiler tarafından denendiği görülmektedir. Asıl kapitalizmin başlangıcı olarak kabul edilen ise orta çağ Avrupası’dır. Feodalite denince aklımıza geçmişimizdeki toprak ağalığı sistemi gelebilir. Bu sistemde toprak üzerinde söz sahibi olan kişiler soylu olarak adlandırılıyordu. Bahsedilen soylu kişi burjuva sınıfının bir üyesi ve toprak sahibidir. Bu toprak sahipleri üzerinde yaşayan insanları kendi dilediği şekilde işlerde çalıştırıp geçimlerini ve hayatlarını sürdürebilecekleri kadarını verip tabiri caiz ise aslan payını kendine alan kişilerdir. 19.yy. dönemlerinde feodal sistemin ortadan kalkmasıyla birlikte Avrupa’dan özellikle de İngiltere’den dünyaya yayılmıştır. Feodal sistem sonrası çıkan kapitalist sistemde isçiler işverenlere kendi iradeleriyle emek hizmetlerini ücret karşılığı satmalarıdır. Kapitalist sistem sonrası insanlar ‘benim param var ve ne istiyorsam kendim alabilirim’ demesiyle beraber ve özellikle de ikinci dünya savaşı yılları sonrasında internetin ve ülkeler arası etkileşimlerin arttığı dönemlerde sürekli değiş tokuşlar meydana gelmektedir.

Kapitalizmde aslında sürekli para harcanacak bir şeyler olması fikri yatar. Kapitalizmin 5 ana ilkesi bulunmaktadır. Bu ilkelerin ilki özel mülkiyet hakkı’dır bu hakla beraber kişi isterse toprak isterse araba isterse bir at nalı alabilir. İkinci ilke ise çalışma özgürlüğü ve girişimcilik hakkı. Bir iş kurar ve o işi kurarken alacağınız belli hizmetler veya araç gereçlerin yanında birlikte çalışacağınız işçilere de yaptığınız ödemeler yine sisteme dönen para için önemli bir yoldur. Üçüncü ilke verasettir. Veraset öldükten sonra bıraktığınız mirastır. Dördüncü ilke piyasa mekanizmasıdır. Piyasa mekanizması kapitalizmin tersi sistemlerde bkz. komünizm nakit akışının tıkanabildiği görülebiliyor. Bu tıkanıklık paranın istendiği gibi sistemde dönememesi olarak tanımlanabilir. Kapitalizmde bu sorunun görülmemesi için devlet müdahalesi olmadan kendi kendine düzenlenmesini sağlayan şey bir yemek malzemesini üreten ama satmayan birisi sistemde aksama yaşatabilir ancak satmayan kişi yerine bir başkası bu malzemeyi satarak aksamayı giderir böylece sistem devamlılığı sağlanır. Dördüncü ilke ile bağlantılı olarak kapitalizmin beşinci son ve en önemli ilkesi rekabettir. Rekabet verdiğim malzeme satışı örneğinde de açıklanmış bir ilkedir. Bir başka örnek üzerinden bakacak olursak A firması ürettiği ürünün fiyatını 50 birimden 55 birime çıkarmaya karar verdi ve akabinde aynı ürünü üreten B firması 50 birime sattığı ürünü rakibinin yaptığı zam sonrası 45 birime düşürür ve tüketicilerin ondan alışveriş yapmasını sağlar. Böylece de A firması ya fiyat düşürme yoluna gider ya da yok olur gider. Ancak alacağı her iki kararda da kapitalist sistem hep ayakta kalır.

Kapitalizmin Bakış Açıları 

  • Klasik Politik Ekonomi

18.yy. sonlarında Klasik politik ekonominin temelini atan kişiler Adam Smith, John Mill ve David Ricardo başta olmak üzere halihazırda kullandığımız çoğu iktisadi çalışmanın da temellerini oluşturan kişilerdir. Kavram olarak başlangıcı Adam Smith’in yazmış olduğu Milletlerin Zenginliği kitabı kabul edilmektedir.

  • Marksist Politik Ekonomi

Marksist politik ekonomi Karl Marx’ın ortaya koyduğu ve kapitalizmi kendine göre açıkladığı bir bakış açısıdır. Marx’a göre kapitalizm sermaye ve üretim araçlarına sahip olan burjuva sınıfının çıkarına işleyen, onu meşru kılan bir sistemdir. Marx emek gücünün metalaştırılması konusunda Kapital isimli eserinde emeğin metalaştırılıp ortaya çıkan değerden daha azını elde ettiğini ve ortaya çıkan değerin kapitalistin yaptığı üretimde kârını ve sermaye birikimini oluşturduğunu ifade etmiştir. Marx’a göre sınıf çatışmasının temelini de bu sistem oluşturmaktadır.

Meta*: Karl Marx’ın Kapital isimli eserinin başlangıcında “toplumun en temel hücresi” olarak söz ettiği değişim amacıyla üretilen temel bir şey ve insan gereksinimlerini karşılayan insan dışında bir şeydir diye ifade etmiştir. Sözlük anlamına bakacak olursak alınır satılır mal olarak geçmektedir.

  • Weberci Politik Ekonomi

Max Weber, 1905 yılında yazdığı Protestan Hukuku ve Kapitalizmin Ruhu isimli eserinde geleneksel ekonomik hareketlerin kapitalizm tarafından nasıl değiştirildiğini kaleme almıştır.

Weber kitabında kapitalizmin hukuka dayandırdığı yasal emek satışı özgürlüğünü, işçilerin kamusal ve özel yaşamının kesin olarak ayrılmasını Karl Marx’ın aksine kapitalizmi üretim araçlarının değişmesiyle oluşan birincil sorun olarak değil yeni girişimcilik ruhunun yükselmesi olarak görür.

Weber kapitalizm için insanlık tarihinin en gelişmiş ekonomik sistemi dese de kapitalizmin rasyonelleşmiş eğilimlerinin kurumlar ve kültürel değerler için tehdit ve insan özgürlüğü için de demir kafes oluşturabileceğini söylemiştir.

  • Avusturya Okulu

Piyasa ekonomilerinin sürekli değişim geçireceğine dayanan “ister istemez her kapitalist teşebbüsün bu gelişime uymak zorunda olacağı” düşüncesini geliştiren Avusturya Okulu’nun öncülerinden Joseph Schumpeter çağdaş ekonomistleri etkilemiştir ve kaynağın ekonomik büyümeyi sağlamak için küçülen sanayilerden gelişmiş sanayilere doğru akması gerektiği düşünülmüştür.

Kapitalist sistem için bakış açılarından da anlaşılacağı üzere bu sistem kendi içinde kolektifleşmiş ve yıkılması, dağılması zor sağlam bir yapıya bürünmüştür.

KAPİTALİZM NEDİR” üzerine 3 yorum

  1. Geri bildirim: SOSYAL YAŞA

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s