Günlük Hayatta Kullandığımız Elementler

Photo by RF._.studio on Pexels.com

Her birimiz farklı yaşar, gelişir ve evrimleşir. Örneğin fiziksel ve kimyasal özelliklerimizde buna dahildir. Fiziksel olarak saçlarımız, kas yapımız, boyumuz, parmak izimiz vs. bütün özelliklerimiz başka birine benzemez. Farklı olmamız kimyasal özelliklerimizden kaynaklanmaktadır. Öyle ki vücudumuzdaki elementlerin çokluğu ya da azlığı bu durumu tetikler. Kemik yapımız bizleri diğer insanlardan ayıran bir özelliktir. Kemik yapımız mesela vücudumuzdaki kalsiyum elementinin oranıyla alakalıdır. Çünkü kalsiyum kemiklerimizin yapısında bulunan en önemli elementlerden biridir. Kemiklerimiz zayıf ise vücudumuzda kalsiyum oranı azdır ve ek takviye olması için ilaçlar ya da doğal olarak almaya çalışırız. Eğer kalsiyum oranımız yeterli orandaysa doktorlar tarafından sağlıklı olduğumuz tabir edilir. Buna benzer bir sürü örnek verilebilir. Sadece kalsiyum değil, periyodik tabloda bulunan her elementin farklı kullanım alanları, özellikleri, canlılara zararları ya da faydaları bulunmaktadır.

Elementlerin özelliklerini, simgelerini ve nerelerde kullanıldığını bilmemiz ise böyle konularda bizlere yardımcı olmaktadır. Bildiğiniz gibi periyodik tabloda 118 element mevcuttur. Bizde bu hafta bunu dikkate alarak periyodik tabloda bulunan ilk 59 elementin isimlerini, simgelerini ve nerelerde kullanıldığını kısa açıklamalarla tablo halinde inceleyeceğiz. Diğer 59 elementin içeriklerini ise haftaya sizlerle paylaşacağız. Dilersek başlayalım.

Photo by Polina Tankilevitch on Pexels.com
Atom NumarasıİsimSimgeNerelerde kullanılır?
1Hidrojen (Hydrogen)HEn önemli özelliği suyu oluşturan iki elementin biri olmasıdır. Ayrıca gaz halinde atmosferimizde az miktarda ve evrende en çok bulunan elementtir.
2Helyum (Helium)HeHızlı genleştiği için hava yastıklarında kullanılır ve oksijenden daha hafiftir. Bu nedenle balonlar helyumla doldurularak daha iyi uçmaktadır. Evrende gaz halinde en çok bulunan ikinci elementtir.
3Lityum (Lithium)LiÇoğunlukla pil ve batarya yapımlarında kullanılmaktadır.
4Berilyum (Berylium)BeMetal olarak sınıflandırılır. Daha çok hava ve uzay araçlarında, iletişim materyallerinde berilyum alaşımları kullanılmaktadır. Zehirli bir elementtir. Yakıldığında çıkan duman solunduğunda ciddi problemlere sebep olabilir.
5Bor (Boron)BYarı metal olarak bilinen bor, başta deterjan yapımı olmak üzere cam ürünlerde ve enerji sektöründe kullanılmaktadır.
6Karbon (Carbon)CNeredeyse bütün bileşik maddelerde karbon elementi bulunmaktadır. Yakıt ve enerji alanında kullanılır. Kömür, elmas gibi maddelerin ana elementi karbondur. Sert veya hassas kayaç ya da taşları için tasarlanan matkapların uçları karbon bazlı yapılmaktadır. Karbondioksit, hidrokarbon ve karbon fiber gibi alt dallara ayrılmaktadır.
7Azot (Nitrogen)NAtmosferimizde %78 oranında gaz halinde bulunur. Gübre, boya ve patlayıcı yapımı gibi alanlarda kullanılmaktadır.
8Oksijen (Oxygen)OAtmosferimizde %21 oranında bulunan en çok ikinci elementtir. Canlıların temel yaşam kaynağıdır. Sıvı ve gaz oksijen olmak üzere ikiye ayrılır. Sıvı oksijen metal kesme tabancalarında kullanılır. Oksijen ise genellikle çelik üretiminde kullanılır. Ayrıca suyu oluşturan diğer elementten biri oksijendir.
9Flor (Fluorine)FDiş macunlarında, nükleer santrallerde, izolasyon maddelerinde ve ısıya dayanıklı plastiklerde kullanılır.
10Neon (Neon)NeEn önemli soğutucu sıvı neondur. Helyum ve hidrojene oranla yüksek derecede ısıyı soğurur. Ayrıca gaz olarak bulunan neon sokaklarda bulunan reklam panolarındaki lambaların içinde bulunur.
11Sodyum (Sodium)NaYumuşatıcılarda, tuzlarda ana madde olarak kullanılır. Ayrıca nükleer reaktörü soğutma amacıyla kullanılmaktadır.
12Magnezyum (Magnesium)MgHavai fişek ve boya yapımında kullanılır. Vücudumuzda bulunan değerli elementlerden biridir. Ayrıca bitkilerin fotosentez yapması için magnezyum gerekli bir maddedir.
13Alüminyum (Aluminum)AlYeryüzünde en fazla bulunan metallerden biridir. Alüminyum folyo kağıtları başta olmak üzere enerji sektöründe ve mutfak eşyalarında büyük oranda kullanılmaktadır.
14Silisyum (Silicon)SiYalıtım malzemelerinde, bilgisayar ve diğer teknolojik aletlerde yaygın olarak kullanılır. Ayrıca camın ham maddesi olarak bilinir.
15Fosfor (Phosphorus)PIşıma yapan aletlerde, gübre yapımında ve kibrit kutularında kullanılmaktadır. Ayrıca DNA ve RNA’mızda bulunan temel elementten biridir.
16Kükürt (Sulfur)SGenellikle kauçuğun sertleşmesinde kullanılan kükürt zehirli madde değildir ama hidrojen sülfür ve sülfür dioksit zehirlidir. Ayrıca barut üretiminde, gübre yapımında ve sülfürik asit üretiminde kullanılmaktadır.
17Klor (Chlorine)ClÇoğunlukla içme sularında ve yüzme havuzundaki suya belirli bir miktar katılarak kullanılır. Ayrıca önceki zamanlarda kimyasal silah olarak kullanılmıştır.
18Argon (Argon)ArAtmosferde gaz halde bulunan üçüncü elementtir. Aydınlatma cihazlarında ve kaynak tabancalarında kullanılır.
19Potasyum (Potassium)KÖzellikle muz, kuru üzüm ve sardalyede bol miktarda bulunan potasyum gübre, cam ve ilaç sanayide, deterjan ve sabun yapımında kullanılan ana elementtir.
20Kalsiyum (Calcium)CaKemiklerimizi oluşturan başlıca maddelerden biridir. Süt ve süt ürünlerinde (peynir, yoğurt, ayran vs.) Bol miktarda kalsiyum bulunur. İnşaat (çimento vs.) Ve sağlık sektöründe başka maddelerle birleştirilerek kullanılır.
21Skandiyum (Scandium)ScDoğada metal olarak bulunan skandiyum spor aletlerinde ve savaş uçağı parça alaşımlarında kullanılır. Ayrıca aydınlatma cihazlarında da kullanılmaktadır.
22Titanyum (Titanium)TiYüksek sıcaklıklara dayanıklı olan titanyum uzay araçlarında ve roketlerde vazgeçilmez unsurdur. Ayrıca denizaltı yapımında, güneş kremlerinde ve diş implantında da kullanılmaktadır.
23Vanadyum (Vanadium)VMetal olan vanadyum sert ve güçlü olduğundan dolayı çelik alaşımlı yapılarda, zırhlarda, matkap araç ve gereçlerinde, cam ve seramik üretiminde bolca kullanılmaktadır.
24Krom (Chromium)CrZehirli bir madde olan krom, deri işlemeciliğinde, paslanmaz çelik üretiminde ve otomobil parçaları yapımında (kapı kolu, jant, kaporta vs.) Kullanılmaktadır.
25Mangan (Manganes)MnMetal olan bu element manganez olarak da adlandırılır. Teneke içecek kutu yapımında, ray yapımı ve çelik kasalarda kullanılır.
26Demir (Iron)FeVücudumuzda da önemli bir rol oynayan demir yerkabuğunda en fazla bulunan ikinci elementtir. Özellikle sanayi sektöründe bolca kullanılır. (İş ekipmanları, makine yapımı, teknolojik aletler vs.)
27Kobalt (Cobalt)CoYüksek dereceli ısılara dayanıklı olan kobalt uçak türbini yapımında, kanser tedavisi ve paslanmayan özelliği nedeniyle kaplama malzemelerinde kullanılır.
28Nikel (Nickel)NiBatarya, paslanmaz çeliklerde ve bozuk paralarda bol miktarda kullanılmaktadır.
29Bakır (Copper)CuElektriği çok iyi ilettiği için elektrikli alet ve kablolarında bol miktarda kullanılmaktadır. Bakır alaşımlı bileşikler ise ilaç sektöründe ve kimyasal testlerde kullanılır.
30Çinko (Zink)ZnYaşamamızda önemli rol oynayan çinko galvaniz kaplama, ilaç sanayi, kumaş üretimi, pil yapımı ve birçok yerde kullanılmaktadır.
31Galyum (Gallium)GaGüneş panelleri başta olmak üzere telefonlarda ve led ışıklarda kullanılmaktadır.
32Germanyum (Germanium)Geİlaç endüstrisinde, transistörlerde ve merceklerin lenslerinde kullanılır.
33Arsenik (Arsenic)AsZehirli bir madde olan arsenik önceden tarım ilaçlarında kullanılırken şu anda özel camlarda kullanılmaktadır. Ayrıca arsenik maddesi diğer maddelerle birleşerek güneş panelleri ve elektronik endüstrisinde yüksek miktarda kullanılmaktadır.
34Selenyum (Selenium)SeBoya ve plastik yapımında, cam üretiminde çok tercih edilen maddedir.
35Brom (Bromine)BrTarım ilaçlarında, boya yapımında ve kimyasal maddelerde kullanılmaktadır. Ayrıca karbon-brom bağı barındıran organik bileşikler yangın söndürme tüplerinde kullanılır.
36Kripton (Krypton)KrÇoğunlukla enerji tasarrufu yapan ampullerde kullanılmaktadır.
37Rubidyum (Rubidium)RbMor renk vermesi amacıyla havai fişeklerde, uzay uydularında ve sensör algılayıcılarında kullanılan bir maddedir.
38Stronsiyum (Strontium)SrStransiyum bileşikli diş macunlarında ve enerji ihtiyacını karşıladığı için uzay araçlarında kullanılır.
39İtriyum (Yttrium)YKanser tedavisi başta olmak üzere floresan lambalarda, TV’lerde ve süper iletken malzeme üretiminde kullanılmaktadır.
40Zirkonyum (Zirconium)ZrBaşlıca kullanım alanları seramik üretimi ve nükleer enerji sektörüdür.
41Niobyum (Nioblium)NbGözlük camlarında, kemik implantlarında ve mıknatıslarda kullanımı yaygındır.
42Molibden (Molybdenum)MoYakıtlardaki (petrol ve dizel başta olmak üzere) zararı en aza indirmek amacıyla kullanılan bir maddedir. Ayrıca kimya alanında katalizör olarak da kullanılmaktadır.
43Teknesyum (Technetium)TcPeriyodik tabloda yapay olarak üretilen ilk maddedir. Kanser teşhislerinde kullanımı yaygındır.
44Rutenyum (Ruthenium)RuNükleer enerji üretiminde açığa çıkan bir elementtir ve güneş gözelerinde kullanılmaktadır.
45Rodyum (Rhodium)RhEgzozlarda ve mücevher kaplamalarında kullanılmaktadır.
46Paladyum (Paliadium)PdElektronik endüstrisinde seramik kapasitörlerde ve otomotiv sanayisinde katalitik konvertörlerde kullanılmaktadır.
47Gümüş (Silver)AgEski çağlarda ticarette para olarak kullanılan gümüş günümüzde çoğunlukla süs eşyalarında, aynalarda ve kimya endüstrisinde kullanılmaktadır.
48Kadmiyum (Cadmium)CdPil ve boya üretiminde kullanılan kadmiyum nükleer enerji santrallerinde de kullanılmaktadır.
49İndiyum (Indium)InÇoğunlukla kaynak gözlüklerinde ve dokunmatik telefon camlarında kullanılır.
50Kalay (Tin)SnBakır tavaların iç kısımlarını kaplamada, gemi yüzeylerinde ve konserve kutularında kullanımı yaygındır.
51Antimon (Antimony)SbÇoğunlukla pil üretiminde ve kızılötesi dedektörlerin yapımında kullanılmaktadır.
52Tellür (Tellurium)TeYerkabuğunda ender bulunan bir elementtir. Zehirlidir ve CD/DVD kaplamalarında kullanılır.
53İyot (Iodine)ITiroit kanser tedavisinde, boya ve ilaç sektöründe, mürekkep ve LCD televizyonların ekranlarında kullanılan bir maddedir.
54Ksenon (Xenon)XeUzay araçlarında yakıt olarak kullanılmasının yanı sıra özel mavi ışımasından dolayı ışık üretiminde kullanılır.
55Sezyum (Cessium)CsÖzellikle atom saatlerinin yapımında kullanılan bir maddedir.
56Baryum (Barium)BaSondaj araçlarında sıvı yakıt olarak kullanılan baryum havai fişeklerde yeşil ışık üretmen için kullanılır.
57Lantan (Lanthanum)LaGenellikle bir bileşik olarak kullanılan lantan kamera lenslerinde ve hidrojen gazı depolama araçlarında kullanılmaktadır.
58Seryum (Cerium)CeKırmızı renk vermesinden dolayı boya endüstrisinde, TV ekranlarında ve çakmaktaşlarında kullanımı yoğundur.
59Praseodim (Proseodymium)PrÖzellikle mıknatıs, uçak motoru ve çakmaktaşlarında kullanımı yaygındır. Ayrıca cam endüstrisinde de kullanılmaktadır.

Bugünlük yazımızın sonuna geldik. Bir sonraki hafta bilim ve teknoloji kategorisi altında periyodik tablonun son 59 elementinin isimlerini, simgelerini ve nerelerde kullanıldığını inceleyeceğiz. O zamana dek hoş kalın, okur kalın 🙂

Günlük Hayatta Kullandığımız Elementler” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s